Трояны изилдеңиз: Түркияга барып, байыркы цивилизация менен таанышыңыз

Гомердин «Илиада» жана «Одиссея» эпосторунан тартып, дүйнөлүк кино чыгармаларына жана алдыңкы маданий институттарга чейин Троянын тарыхы кылымдар жана континенттер аралыгында өз маанисин жоготпой келет. Түркиянын Эгей деңизинин түндүк аймагында жайгашкан жана ЮНЕСКОнун Бүткүл дүйнөлүк мурастар тизмесине кирген бул белгилүү байыркы шаар тарыхтын күбөсү гана эмес, адабият, искусство, кино жана илимий изилдөөлөр үчүн түгөнгүс илхам булагы болуп саналат. Бүгүнкү күндө Троянын мурасы дүйнөнүн ар кайсы бурчтарында өтүп жаткан эл аралык маданий иш-чаралар аркылуу жаңы аудиторияларга жетүүдө.

Римдеги Колизейде 11-июнда ачылган троялык артефакттардын ири көргөзмөсү акыркы жылдардагы Трояга арналган эң абройлуу эл аралык иш-чаралардын бири болуп калды. Байыркы шаардын мурасын дүйнөнүн эң белгилүү тарыхый жайларынын бирине алып чыккан бул көргөзмө Түркиянын 19 музейинен, анын ичинде Чанаккаленин Троя музейинен тандалып алынган 221 экспонатты камтыйт. Алардын 50сү Италияда мурда эч качан көргөзүлгөн эмес, ошондой эле италиялык музейлерден алынган дагы 80 экспонат бар. Эл аралык чоң кызыгуу жараткан бул көргөзмө Троянын археологиялык байлыгын дүйнөгө кеңири таанытууга шарт түзүп, анын универсалдуу маданий баалуулугун дагы бир ирет бекемдеди.

Бул ири көргөзмө менен катар дүйнөнүн ар кайсы өлкөлөрүндө маданий жана илимий иш-чаралар уланууда. Нью-Йорктогу «Түрк үйүндө» өткөн кызыктуу конференция жана фото көргөзмөдөн кийин Троя эми Нидерланддарда да тааныштырылат: 28-июнда Амстердамдагы Юнус Эмре институтунда атайын фото көргөзмө ачылат, ал эми 29-июнда Лейден университетинде Троя казууларынын башкы археологу профессор Рүстем Арслан лекция окуйт. Мындан ары да дүйнө жүзүндө көптөгөн иш-чаралар пландалууда. Бирок мындай көргөзмөлөр жана конференциялар Трояны таанытууга чоң салым кошкону менен, ал жерди толук сезүү үчүн адамдарды Түркияга — Чанаккаледен болгону 30 чакырым аралыктагы Троянын өзүнө чакырат.

Жаратылыш, мурас жана миф аркылуу саякат

Эгей деңизинин түндүк дарбазасында жайгашкан Чанаккале Дарданелл кысыгынын кире беришинде орун алган. Бул жээктеги аймак күнгө чулганган пляждары, суу спорту, кооз кемпинг аймактары, велосипед жолдору жана шарап маршруттары менен өзгөчө тажрыйба тартуулайт. Бул жерде Биринчи дүйнөлүк согуштагы Галлиполи (Дарданелл) салгылашынын тарыхый издери менен таанышууга, ошондой эле согуш мезгилиндеги чөгүп кеткен кемелерди суунун астынан изилдөөгө болот. Ошондой эле Ида тоосунун жашыл капталдарына чыгып, Ассостун тунук сууларында сүзүп, Бозджаада жана Гёкчеада аралдарынын өзгөчө атмосферасын сезүүгө болот.

Бирок бул аймактын чыныгы бермети — Троя. Шаардын борборундагы чоң жыгач Троя атынын скульптурасы бул мифтик жердин элесин берип, анын сыйкырдуу атмосферасы дүйнөнүн төрт бурчунан келген саякатчыларды өзүнө тартып турат.

Троя: цивилизациянын катмарлары

Чанаккаледен кыска гана жол аралыкта жайгашкан Троя маданият сүйүүчүлөрүн өзүнүн көп катмарлуу аймагына чакырып, тарыхты убакыттын агымы катары көрүүгө мүмкүнчүлүк берет. Тевфикие айылында жайгашкан Троя Гомердин атактуу «Илиада» поэмасына илхам берген шаар катары белгилүү. Троя согушу анын атын түбөлүккө тарыхта калтырганы менен, шаар андан алда канча мурда да ар түрдүү цивилизациялардын мекени болгон. Бүгүнкү ЮНЕСКОнун мурасы 5000 жылдык үзгүлтүксүз жашоо тарыхын ачып берет: эрте коло доорунан баштап Чыгыш Рим дооруна чейин созулган он катмар (жана дагы уланууда).

Троянын кире беришинде конокторду чоң жыгач Троя аты тосуп алат. Бул жерден саякат баштап, байыркы таш дубалдар жана көчөлөр менен жүрүп чыгууга болот — аларда бир кезде мифтик баатырлар баскан болушу мүмкүн.

Троя Рим империясынын келип чыгышы менен да байланышкан. Вергилийдин «Энеида» эпосунда сүрөттөлгөндөй, ханзаада Эней Троя кулагандан кийин «Жаңы Трояны» издеп узак сапарга чыккан. «Эней жолу» деп аталган жана Европа Кеңеши тарабынан маданий маршрут катары таанылган бул багыт аркылуу ал Лаций жерине жетип, анын урпактары б.з.ч. 753-жылы Римди негиздешкен.

Мифтерден тышкары, бир нерсе анык: Троя — үзгүлтүксүз жашоосу бар, дүйнөлүк таасирге ээ терең анатолиялык шаар. Ал Батыш адабиятынын түптөлүшүнө чоң түрткү берген булактардын бири болуп саналат. Бүгүнкү күндө бул байыркы урандыларды көрүү — коло доорунун коргондорунан тартып римдик Одеон жана Булиевтерийге чейин — өзгөчө тажрыйба.

Саякат үчүн кеңештер

Кантип барууга болот: Стамбул аэропортунан Чанаккалеге күн сайын каттамдар бар. Ошондой эле Стамбулдан унаа менен бир нече саатта жетүүгө болот.

Кайда калуу: Чанаккале шаарында ар кандай мейманканалар бар — ири тармактык мейманканалардан тартып бутик-гостиницаларга чейин. Чыныгы жергиликтүү атмосфераны сезүү үчүн Трояга жакын Тевфикие айылындагы үй-бүлөлүк конок үйлөрүндө да калууга болот.
Эмне кылуу: Троя «Троя жүзүм маршрутунун» бир бөлүгү болуп саналат. Бул маршрут Галлиполи, Эджеабат жана Бозджаада аралын камтып, аймактын шарап маданиятын таанытат.

Эмне даам татуу: Чанаккале өзүнүн гастрономиясы менен да белгилүү. Эзине сыры, зайтун майы менен жасалган тамактар жана Дарданелл менен Сарос булуңунан чыккан жаңы балыктар (айрыкча сардина) бул аймактын даамын өзгөчө кылат.

Ката көрсөңүз кабарлаңыз – ката сөздү (сүйлөмдү) белгилеп, Ctrl+Enter-ди басыңыз. Ошентип, текстти тууралаганга жардам бересиз.

Бөлүшүңүз:
Дагы окуңуз:

Комментарий калтырыңыз

Каттоодон өткөн гана окурман комментарий калтыра алат.
Каттоодон өтүңүз же сайттан авторизация кылыңыз