Түркиянын Эгей жана Жер Ортолук аймактарында байыркы мурастар кайрадан жарыкка чыгууда

Миңдеген жылдар бою көптөгөн цивилизациялардын мекени болгон Анадолу жеринде бай тарыхый мурас катмарланып жатат. Бүгүнкү күндө Түркиянын аймагындагы археологиялык изилдөөлөр жана казуу иштери байыркы доорлордун жаңы сырларын ачып, тарыхый табылгаларды кайрадан дүйнөгө таанытууда.

Байыркы фонтандардан дээрлик бүтүн айкелдерге чейин

Түркия археологиялык изилдөөлөрдү эң жогорку деңгээлде жүргүзүп жаткан аймактардын бири — Жер Ортолук деңиздин Көлдөр аймагындагы Бурдур провинциясы. Бул жерде жайгашкан Кибира жана Сагалассос байыркы шаарлары аймактын эң маанилүү археологиялык эстеликтеринен болуп саналат.

Миңдеген жылдар мурда курулган фонтан бүгүнкү күнгө чейин суу чыгарып турган байыркы шаарды элестетүү кыйын. Ал эми Сагалассос менен Кибирадагы кылдат реставрацияланган фонтандар өткөн доордун атмосферасын бүгүнкү күндө да сезүүгө мүмкүндүк берет. Акыркы жылдары бул эки шаар фонтандары менен гана эмес, баалуу археологиялык табылгалары менен да эл аралык археологиялык коомчулуктун көңүлүн бурууда.

Рим цивилизациясынын маанилүү шаарларынын бири болгон Кибирада 2025-жылдагы казуу иштеринин жүрүшүндө монументалдык кире бериш дарбазасы — пропилондун аймагынан Рим императору Адриандын эки айкели табылды. Айкелдер дээрлик толугу менен бүтүн сакталган.
Кибиранын дагы бир өзгөчөлүгү — болжол менен 10 миң көрүүчүгө ылайыкташкан жана бир кезде гладиаторлордун салгылашуулары өткөн монументалдык стадиону. Акыркы мезгилде стадиондун үч кире бериш аркасы жана чыгыштагы көрүүчүлөр үчүн орундардын бөлүгүндө жайгашкан эллиндик доорго таандык монументалдык мүрзө реставрацияланды. Мындан тышкары, археологдор стадиондун түндүк дубалынын жанынан байыркы жеңиш белгиси болгон «тропайонду» чагылдырган рельефти табышты.

Рим империясынын доорунда Писидия аймагынын көрүнүктүү шаарларынын бири болгон Сагалассосто да маанилүү табылгалар жасалды. 2025-жылы одеондо жүргүзүлгөн казуулар учурунда кой терисин жамынган, колунда койчу таягы бар жаш эркектин айкели табылды. Башы жана колу гана жетишпеген бул айкел дээрлик бардык деталдары менен сакталган жана изилдөөчүлөр аны Пан кудайынын элеси болушу мүмкүн деп эсептешет. 2024-жылы болсо Түштүк-Чыгыш көчөсүндөгү нимфейден Артемида, Арес жана Аполлондун жогорку рельефтери табылган.

Түркиянын скульптуралык мурасы дагы бир катар табылгалар менен толукталды

Жер Ортолук деңиз жээгиндеги Анталья провинциясында жайгашкан Аспендос байыркы шаарында «Келечек үчүн мурас» долбоорунун алкагында бийиктиги 2,20 метр болгон мрамор айкелдер тобу табылды. Анда медицина кудайы Асклепий уулу жана айыктыруунун символу болгон жардамчысы Телесфор менен бирге сүрөттөлгөн. Дээрлик толугу менен бүтүн сакталган бул композиция Аспендостогу ден соолук жана айыктыруу культтарынын ордун түшүнүү үчүн маанилүү маалымат берет. Ал биздин замандын II кылымынын акыркы чейрегине таандык.

Аспендос өзүнүн жакшы сакталган Рим дооруна таандык ири театры менен белгилүү. Жай мезгилинде театр «Түнкү музейлер» долбоорунун алкагында атайын жарыктандыруу менен кечкисин да зыяратчылар үчүн ачык болот.

Эгей аймагындагы Маниса провинциясындагы ЮНЕСКОнун Дүйнөлүк мурастар тизмесине кирген Сардис байыркы шаарында да баалуу табылга жасалды. Лидия падышалыгынын борбору болгон жана Ыйык Китептеги Аян китебинде аталган Жети чиркөөнүн бирине байланышкан Сардистен б.з.ч. V кылымдын биринчи жарымына таандык жаш жигиттин айкели табылды.

Эки бөлүктөн табылган, бийиктиги 2,2 метр болгон мрамор айкел өзгөчө жакшы сакталган. Андагы кийимдин деталдары Лидия маданияты тууралуу маанилүү маалыматтарды берет. Айкел жакын арада Маниса музейинде зыяратчылар үчүн жеткиликтүү болот.
Анадолуда археологиялык казуулар уланып жаткан сайын Түркиянын байыркы тарыхынын жаңы барактары ачылууда. Ар бир жаңы табылга тарыхты тереңирээк түшүнүүгө шарт түзүп, маданий мураска кызыккан саякатчылар үчүн жаңы багыттарды ачууда.

Ката көрсөңүз кабарлаңыз – ката сөздү (сүйлөмдү) белгилеп, Ctrl+Enter-ди басыңыз. Ошентип, текстти тууралаганга жардам бересиз.

Бөлүшүңүз:
Дагы окуңуз:

Комментарий калтырыңыз

Каттоодон өткөн гана окурман комментарий калтыра алат.
Каттоодон өтүңүз же сайттан авторизация кылыңыз