Али Хаменеинин уулу Ирандын жаңы лидери болуп шайланды. Ал жөнүндө эмне белгилүү?

Өлтүрүлгөн аятолланын уулу Можтаба Хаменеи Ирандын жаңы жогорку лидери болуп шайланды. Мындай чечимди шииттердин жогорку дин өкүлдөрүнөн турган 88 адамдык кеңеш кабыл алды.

The New York Times гезитинин маалыматына ылайык, 56 жаштагы Можтаба Хаменеи — аятолла Али Хаменеинин экинчи уулу. Ал 1969-жылы Ирандагы маанилүү диний борбор болгон Мешхед шаарында, 1979-жылы түзүлгөн Иран Ислам Республикасы пайда болордон болжол менен он жыл мурда төрөлгөн.

Ислам революциясынын сакчылар корпусу менен тыгыз байланышы менен белгилүү болгон Можтаба Хаменеи орто мектепти аяктагандан кийин, болжол менен 1987-жылы исламдык куралдуу күчтөрдүн катарына кошулган. Ал 1980–1988-жылдары болгон Иран–Ирак согушунун акыркы мезгилинде кызмат өтөгөн.

Кийинки жылы анын атасы өлкөнүн жогорку лидери болуп дайындалып, бул кызматта маркум аятолла Рухолла Хомейнинин ордун баскан.

Можтаба Хаменеи Ирандагы эң кадыр-барктуу дин аалымдарынан билим алууну улантып, Кум шаарындагы диний борборлордо окуган. Ал ошондой эле диний семинарияда сабак берип, өлкөнүн диний жетекчилери менен байланыш түзүп, алардын урмат-сыйына ээ болгон. Буга бир жагынан атасынын жогорку кызматы да таасир эткен. 2004-жылы ал Иран парламенти — Межлис (Иран парламенти)нин мурдагы төрагасы Голям-Али Аделдин кызына үйлөнгөн.

Бирок ал көпчүлүккө кеңири белгилүү саясатчы болгон эмес жана негизинен көмүскөдө иш алып барган. Ал жогорку лидердин кеңсесин башкарган жана акыркы ондогон жылдарда анда-санда гана маалымат каражаттарында айтылып келген.

2005-жылы консервативдүү талапкер Махмуд Ахмадинежад президент болуп шайлангандан кийин, реформаторлор Можтаба Хаменеи диний жетекчилер жана Ислам революциясынын сакчылар корпусу менен биргелешип, анча белгилүү эмес талапкердин жеңишин камсыз кылууга аракет кылган деп айыпташкан.

Ахмадинежаддын атаандаштарынын бири, реформатор саясатчы Мехди Карруби, Можтаба Хаменейди «мырзанын уулу» катары шайлоого кийлигишти деп сындаган. Ошондо өлкөнүн жогорку лидери уулун коргоп, «ал жөн эле мырзанын уулу эмес, өзү да мырза» деп айткан.

2024-жылы Ирандагы Эксперттер ассамблеясы жогорку лидердин кийинки мураскерин аныктоо маселесин талкуулоо үчүн жыйын өткөргөн. Ошондо аятолла Али Хаменеи өз уулу талапкерлердин катарына кирбеши керек экенин билдирген.

Reuters агенттигинин жазышынча, Можтаба Хаменеи атасы сыяктуу эле Ирандагы катуу консервативдүү саясий лагердин өкүлү болуп саналат. Ал режимдин каршылаштарына жана тышкы душмандарга каршы катуу саясатты колдоп келген. Моджтаба Хаменеи Иран өкмөтүндө расмий кызматтарды ээлебегени менен, атасына жакын адам катары көмүскөдө чоң таасирге ээ болгонун ирандык эксперттер белгилешет.

Анын ролу Иран коомунда көптөн бери талаш-тартыш жараткан, анткени сынчылар өлкөдө династиялык саясат болушу мүмкүн деген божомолдорду четке кагып келишкен. Можтаба Хаменеи атасына абдан окшош жана пайгамбар Мухаммед пайгамбардын тукумунан экенин билдирген сейиддерге мүнөздүү кара чалма кийип жүрөт.

2019-жылы АКШ ага каршы санкция киргизген.

2026-жылдын январында Bloomberg агенттиги Можтаба Хаменеи ири инвестициялык империяны көзөмөлдөп, санкцияларга карабастан Швейцариядагы банк эсептерине жана Улуу Британиядагы кымбат кыймылсыз мүлккө ээ экенин, алардын жалпы баасы 100 миллион доллардан ашарын жазган.

Hindustan Times басылмасынын маалыматына ылайык, ал жубайы Захра Хаддад-Аделден үч балалуу.

Иран өкмөтүнүн маалыматына караганда, ишемби күнү болгон аба соккуларынын натыйжасында анын жубайы, апасы Мансуре Ходжасте Багерзаде, уулу жана атасы каза болгон.